Tag Archives: Γιώργος Κ. Τριανταφυλλίδης

Aξιοπιστία 5 – Το οικονομικό πλαίσιο της κυάνωσης. Δολάρια ΗΠΑ ανά ουγγιά χρυσού η μονάδα μέτρησης των οικονομικών στοιχείων και όχι τα δις της προπαγάνδας των εταιριών. Δημόσια ζημία και μόνον. Να απαγορευθεί η εφαρμογή των κυανιδίων στη μεταλλευτική.

Του Γιώργου Κ. Τριανταφυλλίδη, Λέκτορα της Πολυτεχνικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Προκειμένου να επιτύχουν αδειοδότηση λειτουργίας των μονάδων κυάνωσης οι εταιρίες είναι υποχρεωμένες να λάβουν έγκριση των περιβαλλοντικών όρων (ΕΠΟ) και της λεγόμενης Τεχνικής Μελέτης του Κανονισμού Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών (ΚΜΛΕ) σήμερα από το ΥΠΕΚΑ. Με λίγα λόγια θα πρέπει να αποδείξουν ότι:

1. οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη λειτουργία τους θα είναι σε μεγάλο βαθμό αναστρέψιμες.

2. η οικονομική τους λειτουργία θα είναι οικονομικά συμφέρουσα για το δημόσιο

Η πλήρωση των δύο αυτών προυποθέσεων οδηγεί αυτόματα στο χαρακτηρισμό της «επένδυσης» ως ιδιαιτέρως συμφέρουσας για την εθνική οικονομία, πράγμα το οποίο συνεπάγεται οικονομική επιχορήγηση από τον κρατικό κορβανά (δηλαδή από την τσέπη του ελληνικού λαού) με ποικίλες οδούς της δραστηριότητας σε επίπεδα που μπορεί να πλησιάζουν μέχρι και το 50% του τζίρου (επένδυση κεφαλαίων και λειτουργικού κόστους, κυρίως ΔΕΗ και ημερομισθίων).

Για την πρώτη περίπτωση κάθε καλόπιστος κριτής αντιλαμβάνεται το μέγεθος της περιβαλλοντικής καταστροφής μέσα από τα άρθρα της Αξιοπιστίας. Μόνον οι αρμόδιοι στα υπουργεία δεν το κατάλαβαν. Και έχουν εκδώσει κατά καιρούς ΕΠΟ όπου κάθε δηλητήριο βρίσκει τη φωλιά του στην ελληνική ύπαιθρο (πχ περίπτωση κατεργασίας του αρσενοπυρίτη Ολυμπιάδας με κυάνωση επί TVX). Mάλιστα με την πρόσφατη ΚΥΑ 39624 της 25/9/2009 μπορούν να πετούν τα κυανιούχα κατάλοιπα όπου στη γη υπάρχει τρύπα ανοικτή. Μπράβο στην ΕΕ (Δήμας – Verheugen), μας συγκινεί.

Μένει να γίνει τώρα μία κριτική του οικονομικού πλαισίου εφαρμογής της διεργασίας για να αποδειχθεί η δημόσια ζημία. Αυτό που κάνουν οι εταιρίες είναι να εμφανίζουν βαρύγδουπα απόλυτα νούμερα της επένδυσης καθαρά για εντυπωσιασμό. Τόσα δις η επένδυση, τόσες θέσεις εργασίας (το κύριο όπλο τους), τόσα δις για την τοπική οικονομία, τόσα δις από τους φόρους του εισοδήματος των εργαζομένων. Είναι τόσο καλοβαλμένα τα νούμερα αυτά που κάποιος αδαής θα λέει «ορμάτε να γίνει η επένδυση γρήγορα μη χάσουμε το κελεπούρι». Μάλιστα ένας Νομάρχης στη Θράκη πριν χρόνια υποστήριζε δημόσια ότι η περιοχή θα γίνει Εldorado και όλοι θα μασούν με χρυσά κουτάλια.

Είναι δύσκολο να γίνει από την οικονομική σκοπιά αξιόπιστη κριτική των επενδύσεων αυτών για τον απλό λόγο ότι τα παρουσιαζόμενα στοιχεία από τις εταιρίες είναι τόσο έντεχνα φτιασιδωμένα ώστε δεν υπάρχει εμφανής άκρη του νήματος για να αρχίσει η κριτική.

Θα επιχειρήσω στο άρθρο αυτό μία οικονομική προσέγγιση της κυάνωσης επιστρέφοντας τη σκέψη μου στις αρχές του 2000 όταν «έτρεχαν» οι προτάσεις της  TVX και των Σαππών και Περάματος στη Θράκη. Τότε η χρηματιστηριακή τιμή του χρυσού ήταν 280 δολάρια ΗΠΑ ανά ουγγιά (US$/tr.oz). Η ουγγιά έχει 31,2 γραμμάρια. Αυτή είναι διεθνώς η μονάδα μέτρησης των οικονομικών δεδομένων γύρω από το χρυσό και όχι τα απόλυτα δις σεή US$ που εμφανίζουν οι εταιρίες.

Ζητούσαν λοιπόν έντονα την αδειοδότηση και προπαγάνδιζαν ότι «αύριο» ξεκινάει το μεταλλείο και σε «τόσους» μήνες θα είμαστε παραγωγοί χρυσού κτλ (θυμηθείτε σχετικά την εποχή Βασιλάκη στη Νομαρχία Χαλκιδικής!!!!). Αυτά γινόντουσαν βέβαια γιατί περίμεναν μεγάλα κέρδη από τη λειτουργία των μονάδων. Από τα 280 US$/tr.oz ποια ήταν το κόστος και πόσα τα κέρδη; Επιχειρήσαμε με το ΤΕΕ Θράκης συλλογή σχετικών οικονομικών στοιχείων σε διεθνές επίπεδο και ελπίζω να συμφωνείτε στα ακόλουθα:

1. Στις περισσότερες γνωστές περιπτώσεις ανάλογων μεταλλείων στην αμερικανική ήπειρο υπήρχε «δικαίωμα» (royalty) του ιδιοκτήτη του μεταλλείου με βάση την εκτίμηση περιεκτικότητας σε χρυσό του μεταλλείου με κάποιες κοινά αποδεκτές μεταξύ αγοραστών και πωλητή, μεθόδους (γεωτρήσεις, αναλύσεις  κλπ). Το νούμερο τότε ήταν 40 με 50 US$/tr.oz υπέρ του πωλητή. Το «δικαίωμα» αυτό σήμερα ΔΕΝ υπάρχει για το ελληνικό δημόσιο με βάση το νόμο 210/1973 (μεταλλευτικός κώδικας)…..της Βικτωρίας και του Αλβέρτου. Εκχωρεί λοιπόν το δικαίωμα εκμετάλλευσης στις Οριστικές Παραχωρήσεις…..τζάμπα (περίπτωση Περάματος Εβρου)!!!! Στα δημόσια μεταλλεία μπαίνει ένα ποσοστό (πχ 1%) υπέρ του δημοσίου στα συμβόλαια μίσθωσης (περίπτωση Σαππών). Δε λεν όμως ποιο είναι το εκατό για υπολογίσουμε το ένα!!!!!!

2. Παραγωγή χρυσού σε επιφανειακό (αρχικά τουλάχιστον όπως λεν οι προτάσεις για Σκουριές και Πέραμα Εβρου) μεταλλείο σημαίνει τη θέση σε παραγωγική λειτουργία ενός επιφανειακού ορυχείου το οποίο θα παράγει 4.000 τόνους πετρώματος ημερήσια (8ωρο). Αυτή είναι η πρόταση για το Πέραμα Εβρου. Για τις Σκουριές μιλούν για 25.000 τόνους ημερήσια οπότε το κόστος πέφτει σημαντικά. Το πέτρωμα αυτό μετά την εξόρυξη θα οδηγείται στις εγκαταστάσεις θραύσης. Μέχρι του σημείου αυτού το κόστος είναι γνωστό με βάση τη σημερινή τιμή πώλησης των αδρανών υλικών (για την άμμο). 8,5 € ανά κυβικό μέτρο χωρίς τον ΦΠΑ για μονάδες που παράγουν μέχρι 2000 τόνους την ημέρα.

Το κυβικό μέτρο της άμμου ζυγίζει 1,6 τόνους. Στο Πέραμα η περιεκτικότητα είναι 4 gr χρυσού ανά τόνο. Επομένως προκύπτει κόστος 5,3 € ανά 4 γραμμάρια ή 1,3 € ανά γραμμάριο, δηλαδή 40 € η ουγγιά.

Το νούμερο αυτό περιλαμβάνει το λειτουργικό κόστος (ημερομίσθια και ΔΕΗ) και την απόσβεση της επένδυσης για το μηχανικό εξοπλισμό εξόρυξης, θραύσης και ταξινόμησης μέχρι το κλάσμα της άμμου. Στην τιμή αυτή περιλαμβάνεται το κέρδος του λατομείου αδρανών συνεπώς μπορεί να επιχειρηθεί μετατροπή των € σε US$. Στους υπολογισμούς υπάρχουν μικρές προσεγγίσεις οι οποίες όμως δεν αλλοιώνουν την ουσία του θέματος. Aρα κόστος 40 US$/tr.oz

3. Ακολουθεί το στάδιο υγρής λειοτρίβησης σε ειδικό μύλο και κυάνωσης σε μεγάλα καζάνια με αναδευτήρες. Ο μύλος υγρής λειοτρίβησης είναι ακριβός σε απόλυτο νούμερο. Τα καζάνια όμως είναι φτηνοδουλειά. Η κίνηση του υλικού γίνεται με αντλίες και σωληνώσεις μέχρι την απόρριψη στο χώρο τέλματος.. Τα υλικά προσθηκών (ασβέστης και κυανιούχο νάτριο) πάμφθηνα. Τεχνολογία του 1900. Η ενέργεια πανάκριβη αλλά θα επιδοτηθεί άγρια!!!! Που έλεγε μια παλιά διαφήμιση «η φθήνεια τρώει τον παρά και το Luvil λεκέδες»!!! Δηλαδή για το κόστος του σταδίου αυτού αναμένεται τιμή μικρότερη του προηγούμενου σταδίου. Τα  40 US$/tr.oz είναι επιεικής προσέγγιση.

4. Οι δουλειές αυτές απαιτούν ερευνητικά έργα (κυρίως γεωτρήσεις δειγματοληψίας και χημικές αναλύσεις). Oι περιοχές στις οποίες υπάρχει λεπτομερής χρυσός στην Ελλάδα αναλύονται σε επίπεδο μοντέλων στις εισηγήσεις Νίκου Αρβανιτίδη και Περικλή Παπαδόπουλου στη διημερίδα του ΤΕΕ Θράκης.

Ειδικά όμως για το επιθερμικό πεδίο Αισύμης – Σαππών – Πτερωτών προηγήθηκε εξαιρετική ερευνητική εργασία του ΙΓΜΕ, διαπιστώθηκε το λεγόμενο κοίτασμα του Αγίου Δημητρίου, πετάχθηκε το ΙΓΜΕ έξω από το οικονομικό παιχνίδι (νόμος 210/1973) και δόθηκε από το δημόσιο έτοιμο φαγητό σε «επενδυτές» πρακτικά για ολόκληρη την περιοχή. Αυτή λοιπόν είναι η πολιτική Τσουτρέλη για το ΙΓΜΕ η οποία απέχει πολύ από την πολιτική Δρούγκα για την περίπτωση Αγίου Δημητρίου. Ενώ λοιπόν ο συνάδελφος Δρούγκας (συνταξιούχος πια) πάσχιζε τότε στις μελέτες του να προστατέψει τον τόπο από πιθανές εκροές κυανιούχων από το χώρο τέλματος έρχεται σήμερα η ΚΥΑ 39624 της 25/9/2009 και ανερυθρίαστα επιτρέπει την απόρριψη κυανιούχων πολφών ΠΑΝΤΟΥ!!!! Επομένως αξίζει τιμή στο Δρούγκα και σε πολλούς υπαλλήλους του ΙΓΜΕ που έχουν διαφοροποιηθεί στην κυάνωση. Πάντως οι κακιές γλώσσες λένε ότι τους έχουν βάλει στο περιθώριο. Μήπως είναι ψέμα;

Aπό πλευράς κόστους λοιπόν για τη φάση των ερευνητικών έργων και των έργων προπαρασκευής ας μας αποδείξουν ότι θα πληρώσουν περισσότερα από 20 US$/tr.oz.

5. Ετσι το συνολικό κόστος παραγωγής του χρυσού Dore εκτιμάται στα 100 US$/tr.oz χωρίς τα δικαιώματα αγοράς του μεταλλείου.

Για την απασχόληση προσωπικού ο αριθμός πρέπει να συνδεθεί αυστηρά με την απασχόληση σε υπαίθρια λατομεία αδρανών όπως προαναφέρθηκε. Οι εταιρίες παρουσιάζουν αυξημένα νούμερα όπως τα θέλουν. Μήπως ετοιμάζονται για συμμετοχή στις παρελάσεις των εθνικών επετείων;

Ο χρυσός Dore οδεύει σε μεταλλουργίες καθαρισμού του σε χρυσό 24 καρατίων (πλάκες χρυσού στις τράπεζες) και διαχωρισμού των υπόλοιπων πολύτιμων μετάλλων που περιέχει. Εδώ παίζεται το παιχνίδι του μηδενικού άμεσου οφέλους του δημοσίου στο όλο κύκλωμα. Οι εν Ελλάδι εταιρίες  (ΑΕ) θα εμφανίζουν έσοδα από την πώληση του χρυσού Dore τέτοια ώστε ο ισολογισμός τους να είναι ισοσκελισμένος και δεν θα υπάρχουν κέρδη για φορολόγηση. Το τρυκ για να το πετύχουν αυτό είναι η παρουσία των λεγόμενων στοιχείων ποινής (penalty elements) στο χρυσό Dore. Δηλαδή θα περιέχει δήθεν κάποια στοιχεία τα οποία κάνουν ζημία στη μεταλλουργία καθαρισμού και ρίχνουν την τιμή του δραστικά. Τη λεπτομέρεια αυτή ΔΕΝ μπορεί να την ελέγξει το δημόσιο, τουλάχιστον με τη λογική που λειτουργεί μέχρι σήμερα. Επομένως να μην περιμένουν άμεσους φόρους από τις ΑΕ!!! Απλά πράγματα.

6. Τα στοιχεία συμμετοχής των συντελεστών κόστους (κυρίως ημερομίσθια και ΔΕΗ η οποία πάντα επιδοτείται υπέρογκα για ανάλογες δουλειές στην Ελλάδα) στο τελικό νούμερο δεν έχουν μεταβληθεί ριζικά από το 2000 μέχρι σήμερα. Ισως μία επιβάρυνση του επιπέδου του 30% μεταξύ των ετών 2000 και 2010 να καλύπτει τη διαφορά.

7. Μετά την παραγωγή της χελώνας 24 καρατίων παρεμβαίνει το τραπεζικό εμπορικό κύκλωμα με μεγάλα κέρδη. Προσωπικές μου πληροφορίες μιλούν για έλεγχο ολόκληρου του κυκλώματος παραγωγής και εμπορίας χρυσού από τρεις οικογένειες Εβραίων της διασποράς (οικογένειες Rotchild, Oppenheimer και Le Crespigny) οι οποίες με 600 περίπου εταιρίες ποικίλου μεγέθους διακινούν διεθνώς το χρυσό. Ετσι στο Ισραήλ λειτουργούν σήμερα πολλές μονάδες επεξεργασίας του καθαρού χρυσού για παραγωγή κοσμημάτων…..αλλά κανένα μεταλλείο με κυάνωση!!!!! Στη Γερμανία δε ΔΕΝ επιτρέπουν ούτε την υποβολή αίτησης για κυάνωση πετρωμάτων. Ετσι δεν είναι κύριοι Δήμα και Verheugen;

8. Τα παραπάνω στοιχεία φθάνουν να δώσουν μία εξήγηση γιατί οι εταιρίες πάσχιζαν να αδειοδοτηθούν με τιμή του χρυσού τα 280 US$/tr.oz. Επαιζαν τότε με μία διαφορά των 100 US$/tr.oz μεταξύ μεταλλείου παραγωγής χρυσού Dore και χρηματιστηριακής αξίας για το χρυσό η οποία όμως ήταν ασθενική από πλευράς κερδών ιδιαίτερα για μεγάλες μονάδες. Ακούστηκε στα τέλη του 2000 ότι κάποια μεγάλα μεταλλεία κινδύνευαν να τεθούν σε αργία λόγω της χαμηλής τιμής. Μάλιστα υπήρχαν αναφορές ότι εάν έπεφτε η τιμή κάτω από 220 – 200 US$/tr.oz θα έκλειναν τα περισσότερα μεταλλεία μέχρι να ανακάμψει η τιμή.

9. Είχαν όμως γνώση οι φύλακες. Η τιμή του χρυσού από τα 280 US$/tr.oz το 2000 εκτινάχθηκε με σταθερά βήματα στα +1100 US$/tr.oz σήμερα. Το κόστος παραγωγής όμως δεν ξεπερνά τα 150 US$/tr.oz όπως επεξηγήθηκε στα προηγούμενα. Μπαίνουν στην τσέπη του εμπορικού κυκλώματος περίπου 1000 US$/tr.oz και σφυρίζουν αδιάφορα!!!!

10. Τι κάνουν όμως οι κυανιολάγνοι του Αθηνοκεντρισμού; Εκχωρούν το δικαίωμα εκμετάλλευσης του χρυσού χαρακτηρίζοντας  την επένδυση ιδιαιτέρως συμφέρουσα για την εθνική οικονομία. Αυτό σημαίνει ότι για 1500 τόνους χρυσού (τόσα είναι τα μετρημένα και τα βέβαια αποθέματα) επέρχεται μία αρπαχτή σε βάρος του δημοσίου της τάξεως των 50 δις. Και μιλούν για ορυκτό πλούτο!!! Που τον είδαν;

11. Δεδομένου ότι θα επέλθει μεγάλη επιδότηση των επενδύσεων αυτών από το δημόσιο με την επικρατούσα μέχρι σήμερα λογική το μόνο πράγμα που θα εισπράξει άμεσα είναι οι φόροι του εισοδήματος των εργαζομένων. Τίποτε άλλο. Όλα τα άλλα είναι ζημία.

12. Για το θέμα των δικαιωμάτων του δημοσίου με το νόμο 210/1973 το πράγμα εγγίζει τα όρια του κωμικού. Το δημόσιο δεν παίρνει φράγκο (ή ψίχουλα για τα μάτια του κόσμου) σε όλες τις μεταβιβάσεις μεταλλείων ιδιοκτησίας του. Όταν όμως πωλήθηκε το μεταλλείο Περάματος από ιδιώτη (που κατείχε τα δικαιώματα λόγω Αδειας Μεταλλευτικών ερευνών για την περιοχή) στην πρώτη εταιρία που το διαχειρίσθηκε κατεβλήθη το αξιοσέβαστο ποσό των 250.000.000 δραχμών (1996). Το νούμερο αυτό αναφέρθηκε σε συνεδρίαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου Εβρου από τον τότε Διευθυντή της εταιρίας. Τι πήρε το δημόσιο από αυτή τη δουλειά, μπορεί να μας ενημερώσει κάποιος;

Συμπέρασμα: Οσοι λογικά σκεπτόμενοι άνθρωποι αντιλαμβάνονται το μέγεθος της επερχόμενης άμεσα περιβαλλοντικής και οικονομικής καταστροφής θα συμφωνήσουν και θα στηρίξουν την ακόλουθη πρόταση:

Α) Να αλλάξουμε νόμους και αποφάσεις που αντιστρατεύονται την πολιτική της ΕΕ στην επεξεργασία των εξορυκτικών καταλοίπων είναι δύσκολο πράγμα.

Β) Το πανάθλιο κείμενο της ΚΥΑ 39624 της 25/9/2009 (μπράβο στους κ.κ. Σουφλιά, Φλογαΐτη, Παπαθανασίου και Χατζηδάκη και βέβαια στον κ. Καραμανλή) μπορεί να βελτιωθεί με αφαίρεση της λέξης «κυάνιο» από μέσα. Η λέξη αυτή μπήκε εμβόλιμα από τους κυανιολάγνους της Αθήνας και εάν αφαιρεθεί ΔΕΝ υπάρχει προσβολή της πολιτικής της χώρας έναντι της ΕΕ.

Γ) Αυτά μπορούν να γίνουν με τροποποίηση του μεταλλευτικού κώδικα έτσι ώστε να απαγορευθεί η χρήση του κυανίου στη μεταλλευτική στη χώρα. Δηλαδή ό,τι έκανε πρόσφατα η Ουγγαρία. Πάλι δεύτεροι θα είμαστε!!!!!!

Δ) Στους κ.κ. Δήμα και Verheugen να σταλεί το μήνυμα ότι για να πάρουν τα λεφτά τους από το δημόσιο χρέος της χώρας θα αφήσουν τη γη ανέγγιχτη. Να σκεφτούν άλλες κομπίνες με τους πολιτικούς μας οι οποίοι τα τελευταία 30 χρόνια οδήγησαν τη χώρα σ’ αυτό το κατάντημα. Είμαστε αποφασισμένοι να αφήσουμε κληρονομιά στα παιδιά μας καθαρό πόσιμο νερό και τη γη παραγωγική χωρίς λίμνες με κυάνια και κοιλότητες.

Σύντομα θα βρουν πολλούς μπροστά τους για να τους ξεπεράσουν.

Advertisements

Αξιοπιστία 4 – Κυάνωση μεταλλευμάτων για παραγωγή χρυσού. Δαρβινική και τεχνοκρατική προσέγγιση στην κριτική της. Το χημικό πλαίσιο λειτουργίας της.

Του Γιώργου Κ. Τριανταφυλλίδη, Λέκτορα της Πολυτεχνικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Για την κριτική της διεργασίας στην ΕΕ  σε χημικό – οικολογικό πλαίσιο αφορμή έδωσε το άρθρο των F. Korte, M. Spiteller and F. Coulston “The Cyanide Leaching Gold Recovery Process (CLGR), A non-sustainable Technology with unacceptable Impacts to Ecosystems and Humans – The Disaster in Romania” (2000). Τότε έγινε σαφές ότι θα επιχειρηθεί άκρατη εφαρμογή της διεργασίας σε χώρες της ΕΕ. Ο Καθηγητής της Περιβαλλοντικιής Χημείας του Πανεπιστημίου του Μονάχου F. Korte ήταν κεντρικός εισηγητής  της διημερίδας για τη μεταλλουργία του χρυσού του Περιφερειακού Τμήματος Θράκης του ΤΕΕ στις 14-15 Οκτωβρίου 2000 στην Κομοτηνή. Είχε δραστηριοποιηθεί και στην Τουρκία στη δεκαετία του 1990. Κατά τη συμμετοχή του αντιλήφθηκε την έκταση του προβλήματος, επισκέφθηκε την Ελλάδα τον Ιανουάριο του 2001 και παρουσίασε τις θέσεις του στο Σύμβουλο – Εισηγητή για το θέμα της TVX  κ. Κωνσταντίνο Ράντο του ΣτΕ. Απέστειλε τέλος επιστολή προς τον κ.  Romano Prodi στην ΕΕ ζητώντας του να μη γίνει αποδεκτή η εφαρμογή της κυάνωσης για παραγωγή χρυσού στις χώρες της ΕΕ. Την ίδια περίοδο η Τσεχία απέρριψε την εφαρμογή της μεθόδου στη χώρα αυτή και το Δεκέμβρη του 2009 και η Ουγγαρία έπραξε το ίδιο.

Άλλες όμως ήταν οι βουλές μέσα στους κύκλους της ΕΕ από το 2002 και εντεύθεν. Επικράτησε η άποψη των εταιριών παραγωγής κυανιούχου νατρίου (Degussa) και χρυσού. Παρά μία παλαιότερη απόφαση του Ευρωπαικού Κοινοβουλίου για απόρριψη εφαρμογής της μεθόδου η πρωτοβουλία Verheugen επανέφερε στις χώρες της ΕΕ ένα καθεστώς της εποχής της αποικιοκρατίας του Kortez. Το χρήμα άφθονο, η αντίδραση από την υπόλοιπη κοινωνία ανύπαρκτη, η μέθοδος δεν θα εφαρμοσθεί σε χώρες της κεντρικής Ευρώπης όπως η Γερμανία ή η Ολλανδία, οι μεσογειακές χώρες βουτηγμένες σε δημοσιονομική κατάντια (άρχισαν πλέον και μας αποκαλούν PIGS δηλαδή Portugal, Irland, Greece, Spain θα καταστρέψουν τη ζώνη του Ευρώ), Βουλγαρία και Ρουμανία εκλιπαρούν για επιδοτήσεις και το αποτέλεσμα ήταν η ΚΥΑ 39624/25-9-2009 για τη διαχείριση των εξορυκτικών αποβλήτων με την οποία αδειοδοτείται η κυάνωση στην Ελλάδα. Φάρος σοβαρότητας μέχρι σήμερα η Ουγγαρία.

Η μέθοδος της κυάνωσης εδράζεται σε πολύ σύνθετη χημεία των υδατικών διαλυμάτων του κυανίου για εκχύλιση και παραγωγή χρυσού. Διεθνώς έχει χυθεί πολύ μελάνι για το θέμα των συνεπειών οπότε στα πλαίσια του σημερινού κειμένου θα εστιασθώ στη λεγόμενη κωδικοποίηση της διεργασίας (από τη χημική – περιβαλλοντική σκοπιά)  από πλευράς των εταιριών και στην αποκωδικοποίηση από τους κριτές της.

Μετά το γνωστό ατύχημα στη Baia – Mare και την εκτεταμένη ρύπανση των νερών του Δούναβη από κυανιούχα κατάλοιπα το ICME (International Council on Metals and the Environment), ένας οργανισμός ο οποίος χρηματοδοτήθηκε κατά κύριο λόγο από τη βιομηχανία χρυσού, μαζί με την UNEP (United Nations Environmental Programme) με σειρά από meetings προετοίμασαν έναν κώδικα διαχείρισης του κυανίου στη μεταλλουργία χρυσού. Τα βασικά σημεία του κώδικα εμφανίζονται στη  ΚΥΑ 39624 πράγμα το οποίο σημαίνει ότι το ΥΠΕΧΩΔΕ στήριξε τα οικονομικά συμφέροντα των εταιριών και τίποτε άλλο. Ας σημειωθεί ότι το ICME αντικαταστάθηκε από έναν άλλο χρηματοδοτούμενο από τις εταιρίες οργανισμό τον ICMM (Intenational Council for Mining and Metals).

Η διεργασία της κυάνωσης αφού επεξεργασθεί το πέτρωμα επί 24 ώρες στα μπάνια κυανίου εφαρμόζει μία από τις λεγόμενες μεθόδους αποτοξικοποίησης για υποβάθμιση της παρουσίας ζωντανών κυανιόντων (μετατροπή των κυανιούχων προς κυανικά) και τελικά απορρίπτει τον πολφό στη λίμνη τέλματος.

Τρεις είναι οι πλέον σημαντικές μέθοδοι αποτοξικοποίησης (σύμφωνα με τις εισηγήσεις στη διημερίδα Κομοτηνής). Αναφέρονται ακολούθως με τις ενδιάμεσες χημικές ενώσεις τις οποίες δημιουργούν:

1. Αλκαλική χλωρίωση (κυανικά, κυανίδιο του χλωρίου, χλωραμίνες, υποχλωριώδη άλατα)

2. Μέθοδος INCO ή διαφορετικά γνωστή ως μέθοδος SO2/αέρα (κυανικά, θειοκυανιούχα, θειικό  οξύ)

3. Μέθοδος Degussa ή διαφορετικά μέθοδος Η2Ο2 (υδροξείδια μετάλλων, σιδηρικυανιούχος χαλκός)

Kεντρικό σημείο της χημείας των τελμάτων για τις εταιρίες μετά την απόρρριψη του πολφού είναι η εστίαση στην περιεκτικότητα της υγρής φάσης του τέλματος στα λεγόμενα κυανίδια WAD (κυανίδια διιστάμενα σε ασθενή οξέα, weak acid dissociable cyanides) τα οποία είναι τα πλέον εύκολα διιστάμενα. Στον κώδικα των εταιριών αναφέρεται οριακή περιεκτικότητα των κυανιδίων WAD 0,5 mg/lt (ppm) για απόρριψη (έμμεσα ή άμεσα) σε επιφανειακά νερά. Και αυτή περιεκτικότητα όμως είναι θανατηφόρα για πολλούς έμβιους οργανισμούς (πουλιά, ψάρια).

Για τα ελεύθερα κυανιόντα ο (free cyanides) ο κώδικας αποδέχεται 0,022 mg/lt (ppm) για απόρριψη στα νερά. Και η περιεκτικότητα αυτή είναι θανατηφόρα για έμβιους οργανισμούς. Στο σημείο όμως αυτό υπάρχει ένσταση για τη δυνατότητα αξιόπιστης μέτρησης ελάχιστης περιεκτικότητας των ελεύθερων κυανιόντων στα αναλυτικά εργαστήρια την οποία προσδιορίζουν στο 1 ppm.

Τέλος ο κώδικας αποδέχεται 50 ppm κυανιδίων WAD σε ανοικτά νερά περιεκτικότητα η οποία δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από την κοινωνία των ανθρώπων που ζουν στο περιβάλλον διότι είναι τοξική και θανατηφόρα για πολλά έμβια είδη.

Εστω και παραγνωρίζοντας τη μη προσδιορίσιμη περιεκτικότητα σε προσροφημένα κυανίδια στη στερεά φάση η λογική αυτή δεν λαμβάνει υπόψη μία μεγάλη σειρά από κυανιούχες ενώσεις αλλά και ενδιάμεσες χημικές ενώσεις που υπάρχουν  μέσα στα τέλματα.

Συνοψίζοντας τους λόγους για τους οποίους από καθαρά χημική άποψη τα τέλματα της μεταλλουργίας χρυσού είναι απαράδεκτα αναφέρονται τα εξής:

1. Τα τέλματα από χημική άποψη είναι ιδιαίτερα σύνθετα σύνολα και ο χημικός τους προσδιορισμός εν πολλοίς είναι αδύνατος. Περιέχουν μία ποικιλία τοξικών ενώσεων (ελεύθερα κυανιόντα, μεταλλοκυανιούχα σύμπλοκα, κυανικά, θειοκυανιούχα, αμμωνία, πολλές οργανοκυανιούχες ενώσεις, δικυάνιο, κυανίδιο του χλωρίου, χλωραμίνες), διάφορα μέταλλα (As, Cd, Co, Cu, Fe, Pb, Ni, Se, Ag, Hg, Mo, V κ.α), αμέταλλα (θειικά, χλωρίδια, φθορίδια, νιτρικά) και ραδιενεργά στοιχεία (ράδιο, ουράνιο).

2. Το pH του τέλματος δεν είναι σταθερό. Παρουσιάζει διακυμάνσεις σε ευρέα όρια οπότε είναι αδύνατος ο έλεγχος παρουσίας ενώσεων οι οποίες εξαρτώνται από τη διάσπαση άλλων συναρτήσει της ενεργού οξύτητας.

3. Οι αναλύσεις ρουτίνας κρύβουν περισσότερα από όσα αναδεικνύουν. Οι ακριβείς αναλύσεις κυανιδίων στα νερά και τα εδάφη είναι πολύ δύσκολη διαδικασία. Υπάρχει ασυμφωνία των ειδικών για το πώς πρέπει να παίρνονται τα δείγματα, να διαφυλάσσονται, για το πώς πρέπει να γίνονται οι μετρήσεις για τις διάφορες κατηγορίες κυανιδίων. Ο κώδικας αυτά τα παραβλέπει και μένει στα WAD.

Ένα τρανταχτό παράδειγμα αποτελεί η επιδίωξη μέτρησης της περιεκτικότητας σε θειοκυανιούχα τα οποία διασπώνται σε ελεύθερα κυανίδια με το ηλιακό φως, το οποίο διασπά και άλλα μεταλλοκυανιούχα σύμπλοκα. Επομένως έχει μεγάλη σημασία ποια ώρα της ημέρας  γίνεται η δειγματοληψία.

4. H γεωχημική συμπεριφορά του υλικού των τελμάτων είναι πρακτικά άγνωστη. Η άποψη των εταιριών ότι τα κυανίδια  οξειδώνονται / διασπώνται όταν εκτεθούν στον αέρα και ότι όταν εισπνέονται από τον άνθρωπο σε χαμηλές δόσεις δεν αποτελούν πρόβλημα αποτελεί κάκιστη βάση για διαπραγμάτευση του θέματος μαζί τους. Το κυάνιο τείνει να σχηματίζει …εκατοντάδες ενδιάμεσες χημικές ενώσεις οι οποίες αν και λιγότερο τοξικές  είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για τα έμβια όντα διότι επιβιώνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στην ατμόσφαιρα (το καθαρό κυάνιο διασπάται από τις ηλιακές ακτίνες σε δύο χρόνια στην καθαρή ατμόσφαιρα). Τέλος η επιβίωσή του μέσα στα τέλματα χρονικά είναι πλήρως απροσδιόριστη.

Οι παραπάνω λόγοι καθιστούν πρόδηλους τους λόγους απόρριψης της διεργασίας από την κοινωνία σκεπτομένων ανθρώπων.

Τι έκανε όμως το ΥΠΕΧΩΔΕ και η ΕΕ; Υποτάχθηκαν άνευ όρων στις απαιτήσεις των εταιριών χρυσού και με το άρθρο 14 της ΚΥΑ  39624 βάζουν οριακή περιεκτικότητα κυανιόντων WAD στις λίμνες τα 10 ppm και όλα τα υπόλοιπα πάνε περίπατο.

Δεν θα αντιδράσει κανείς σ’ αυτήν την  κατάσταση; Από την Ουγγαρία περιμένουμε να διαφυλαχθεί η περιβαλλοντική ακεραιότητα του τόπου μας;

Aξιοπιστία 2. Περιβαλλοντικές συνέπειες της χρήσης κυανίου στη μεταλλευτική στα εργοτάξια εφαρμογής του (Στρατώνι) και ο αδειοδοτικός μηχανισμός της χώρας

Του Γιώργου Κ. Τριανταφυλλίδη, Λέκτορα της Πολυτεχνικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Το κυάνιο, σε εμπορική μορφή ως κυανιούχο νάτριο, εφαρμόζεται στη μεταλλευτική τεχνολογία σε δύο περιπτώσεις οι οποίες από περιβαλλοντική άποψη ενδιαφέρουν την Ελλάδα: Στον εμπλουτισμό των μεταλλευμάτων και στην υδρο-μεταλλουργία του χρυσού.

Και οι δύο εφαρμογές εκμεταλλεύονται μία καίρια ιδιότητα της ουσίας αυτής όταν βρίσκεται σε υδατικά διαλύματα (το κυανιούχο νάτριο διαλύεται πολύ εύκολα στο νερό): Προσροφάται στην επιφάνεια των κόκκων των πετρωμάτων. Δηλαδή όταν αναμιχθεί ένα λειοτριβημένο πέτρωμα σε υδατικό διάλυμα κυανιούχου νατρίου οι κόκκοι του γίνονται γρήγορα φορείς προσροφημένων κυανιόντων, για να το καταλάβετε όλοι «τσαμπιά σταφύλια και οι ρόγες είναι τα κυάνια». Η ενέργεια προσρόφησης ΔΕΝ είναι σταθερή οπότε η εκρόφησή τους είναι θέμα χρόνου ΜΗ προσδιορίσιμου.

Μήπως ακούσατε τίποτε για την ιδιότητα αυτή στις μελέτες των εταιριών ή, ακόμη χειρότερα, από τους υπευθύνους του αδειοδοτικού μηχανισμού της χώρας;  Όπως θα αντιληφθείτε εύκολα οι ευθύνες τους για τις περιβαλλοντικές συνέπειες στην αδειοδότηση εφαρμογών του κυανίου είναι βαρύτατες και να μη κρύβονται πίσω από τις οδηγίες του Verheugen.

Από κεί και πέρα το θέμα είναι καθαρά κινητικό, δηλαδή θα προλάβει το προσροφημένο κυάνιο να διαλύσει τα μέταλλα από τους κόκκους (μεταλλουργία του χρυσού) και σε ποια έκταση και μέσα σε πόσο χρόνο;

Ας επανέλθουμε όμως στην πρώτη εφαρμογή  του κυανίου, στον εμπλουτισμό των μεταλλευμάτων, διεργασία η οποία εφαρμόζεται εδώ και περισσότερο από 10 χρόνια στο Στρατώνι (σήμερα Μαύρες Πέτρες κάτω από τη Στρατονίκη).

Γίνεται εξόρυξη του πετρώματος (γαληνίτης, σφαλερίτης, σιδηρο/αρσενοπυρίτης και στείρα), λειοτρίβησή του και εμπλουτισμός για να ξεχωρίσει ο γαληνίτης και ο σφαλερίτης τα οποία είναι τα συμπυκνώματα προς πώληση.

Στα μπάνια του εμπλουτισμού, για να ξεχωρίσουν τα προϊόντα που αναφέρθηκαν, γίνεται προσθήκη ξανθογονικών αλάτων (ξανθάτες) και κυανιούχου νατρίου. Και τα δύο είναι βαριά περιβαλλοντικά δηλητήρια.

Οι ξανθάτες προτιμητέα προσροφώνται στους κόκκους γαληνίτη και σφαλερίτη, τους καθιστούν υδρόφοβους και με εμφύσηση αέρα οι κόκκοι αυτοί κολλημένοι στην επιφάνεια των φυσαλίδων αέρα επιπλέουν στην επιφάνεια του μπάνιου και απομακρύνονται προς πώληση. Μαζί τους, θεωρητικά τουλάχιστον, και οι ξανθάτες.

Το κυανιούχο νάτριο είναι καταβυθιστικό αντιδραστήριο, δηλαδή προτιμητέα προσροφάται στους κόκκους του σιδηρο-αρσενοπυρίτη, τους καθιστά υδρόφιλους και κατά τη διάρκεια της διεργασίας (δηλαδή μέχρι να απομακρυνθούν ο γαληνίτης και ο σφαλερίτης από την επιφάνεια του μπάνιου) τους κρατά στο εσωτερικό του μπάνιου. Μαζί με τα όποια στείρα υπάρχουν αποτελούν το απόβλητο της διεργασίας.

Είτε ως αδρομερή είτε ως χονδρομερή στείρα καταλήγουν είτε στο «Καρακόλι» είτε στη λιθογόμωση των στοών (στο απώτερο παρελθόν τα έριχναν στη θάλασσα στον κόλπο του Στρατωνίου). Από τη στιγμή αυτή αρχίζει η περιβαλλοντική δράση του κυανίου.

Όπως αναφέρθηκε παραμένει προσροφημένο στις επιφάνειες των κόκκων. Μετά από κάποιο χρόνο (πλήρως απροσδιόριστο και ισχυρά εξαρτώμενο από το περιβάλλον όπου βρίσκονται οι κόκκοι) θα προκαλέσει εκχύλιση (δηλαδή έκλυση μετάλλων στα νερά) μετάλλων και ιδιαίτερα του αρσενικού αλλά και του καδμίου.

Τονίζεται εμφατικά ότι εκχύλιση αρσενικού από πετρώματα δεν συμβαίνει στο νερό της βροχής, εάν θέλετε συμβαίνει αλλά σε ελάχιστες ποσότητες περιβαλλοντικά αποδεκτές. Ιχνη κυανίου όμως στο νερό το διαλύουν ανεξέλεγκτα.

Η απόρριψη επομένως του αρσενοπυρίτη  στο «Καρακόλι» και στη λιθογόμωση ισοδυναμεί πρακτικά με ελεύθερη διάθεση του κυανίου στο περιβάλλον.

Υποκριτικά γίνεται προσθήκη τσιμέντου στο υλικό λιθογόμωσης για να «αδρανοποιήσει» το κυάνιο!!!!! Δηλαδή το τσιμέντο (10% κατά βάρος) θα κρατάει συνεκτικά τους κόκκους του αρσενοπυρίτη οπότε δεν θα γίνεται ανεξέλεγκτη έκλυση δηλητηρίων μέσα στις στοές!!!!!!!

Πρόκειται για τριτοκοσμική επιβολή του οικονομικού συμφέροντος στον αδειοδοτικό μηχανισμό (δόθηκαν βλέπετε εγκρίσεις γι’ αυτό το περιβαλλοντικό μασκαραλίκι). Τα υπόγεια νερά στο Στρατώνι είναι νερά όξινης απορροής (δηλαδή περιέχουν θειικό οξύ), έχουν pH ίσως και κάτω από την τιμή 3.

Μπορούν να μας πληροφορήσουν οι αδειοδοτήσαντες τη λιθογόμωση που στον κόσμο ολάκερο υπάρχουν αποθήκες θειικού οξέως με pH 3 και κάτω, εκτεθειμένες στο νερό της βροχής και κατασκευασμένες από τσιμέντο (και μάλιστα με περιεκτικότητα 30% κατά βάρος); Αυτό το υδατικό περιβάλλον δεν το καταστρέφει το τσιμέντο;

Tα τελευταία δέκα χρόνια λοιπόν με 250 εργάσιμες ημέρες το χρόνο έχει γίνει χρήση 250 τόνων κυανιούχου νατρίου (στα μπάνια προστίθενται 100 κιλά κυανιούχου νατρίου την ημέρα για επεξεργασία 1000 τόνων μεταλλεύματος, δηλαδή 25 τόνοι το χρόνο) οι οποίοι πρακτικά έχουν καταλήξει στη λιθογόμωση ή στο «Καρακόλι».

Με βάση τα ατομικά βάρη η ποσότητα αυτή πρακτικά ισοδυναμεί για υδατικά διαλύματα με 125 τόνους καθαρού υδροκυανίου εν δυνάμει διαθέσιμων να εκχυλίσουν αρσενικό και κάδμιο στους υπόγειους υδροφορείς. Πρόκειται για μία οικολογική βόμβα στη βόρεια Χαλκιδική και δεν ιδρώνει το αυτί κανενός.

Πριν 5 χρόνια σε Ομάδα Εργασίας του ΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας  αναδείξαμε την τοξικότητα της διεργασίας και ζητήσαμε η απόθεση του αρσενοσιδηροπυρίτη να γίνεται σε ανεξάρτητο ελεγχόμενο χώρο ενώ η λιθογόμωση να γίνεται με καθαρό αδρανές υλικό από ανεξάρτητη εξόρυξη. Αλλά βλέπετε τα οικονομικά συμφέροντα (η πρότασή μας είχε κάποιο κόστος αλλά θα γλύτωναν τουλάχιστον οι υπόγειοι υδροφορείς από 60 τόνους υδροκυανίου) άλλα βούλονται!!!

Οπότε το αρσενικό άρχισε να βγάζει μύτη πρόσφατα στα υπόγεια νερά της Χαλκιδικής. Σε γεώτρηση υδροληψίας στη Μεγάλη Παναγιά ξεπέρασε τα όρια και ο Δήμος αναγκάστηκε να τη σφραγίσει. Ακούω ότι και στην Καλλικράτεια και στα Ελαιοχώρια εμφανίσθηκε αρσενικό  στα υπόγεια νερά.

Τι έκαναν οι αρμόδιοι για να διαπιστώσουν εάν η παρουσία του συνδέεται με τα όσα προαναφέρθηκαν; Μπορούν εύκολα και φθηνά με χρήση κατάλληλων δεικτών να το διαπιστώσουν. Δεν το έκαναν μέχρι σήμερα αλλά ζήτησαν από τους Θεσσαλονικείς πρόσφατα 35 € ανά εξοχικό σπίτι ανά έτος για να βελτιώσουν το περιβάλλον στη Χαλκιδική !!!!! Μήπως θα καθάριζαν και τα υπόγεια νερά από το αρσενικό με τα χρήματα αυτά;

Εγώ δηλαδή προσωπικά τα πλήρωσα παρά την επιφύλαξή μου για το κυάνιο (υπέθεσα μήπως στη Νομαρχία Χαλκιδικής έχουν τη μέθοδο με  το μαγικό ραβδί για να μας απαλλάξουν από το αρσενικό των νερών!!!).

Για την αδειοδότηση της λιθογόμωσης με τη μορφή που γίνεται σήμερα δεν θα έπερεπε να παραιτηθεί κάποιος από τους αρμόδιους του αδειοδοτικού μηχανισμού;

Και αφού δεν μπορούν να ελέγξουν μία τόσο μικρή (για εξορυκτικά δεδομένα) διεργασία θα ελέγξουν τον επερχόμενο Βουκεφάλα της μεταλλουργίας του χρυσού με κυάνωση, κρυμμένοι πίσω από την οδηγία Verheugen;

Ας απαντήσουν στο καίριο ερώτημα  που πάει το κυάνιο που πέφτει στα μπάνια του εμπλουτισμού στο Στρατώνι; Ζητώ με απλά λόγια το ισοζύγιο εφαρμογής της ουσίας αυτής από τον αδειοδοτικό μηχανισμό (όχι από την εταιρία) για λογαριασμό της κοινωνίας ανθρώπων στη Χαλκιδική. Με την απλή μπουγάδα (δηλαδή με ξέπλυμα με καθαρό νερό) φεύγει το κυάνιο από τους κόκκους; Για αξιοπιστία βλέπετε μιλάμε.

Τι λένε όλοι αυτοί που έχουν εξοχικά σπίτια στη Χαλκιδική; Άσε δηλαδή τον κοσμάκη τοπικά που τα τρώει τα δηλητήρια.

Η θα έπρεπε εγώ να προβώ σε διεθνή δημοσίευση σε περιοδικά αυτής της κατάντιας για να ικανοποιήσω και τον κ. Σκαρπέλη;

Αξιοπιστία 1. Η επιστημονική αποδοχή των θέσεων κατά της κυάνωσης

Του Γιώργου Κ. Τριανταφυλλίδη, Λέκτορα της Πολυτεχνικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Η ημερίδα του ΤΕΕ της 13ης Ιανουαρίου 2010 έκλεισε στις 22.00 με μία γραπτή ερώτηση του κ. Σκαρπέλη, Καθηγητή της Σχολής Μεταλλειολόγων Μηχανικών του ΕΜΠ  προς εμένα προσωπικά με την οποία, με ιδιαίτερα υποτιμητικό τρόπο, ρωτούσε να πληροφορηθεί «εάν οι θέσεις τις οποίες διατύπωσα έχουν  τύχει της ευρύτερης επιστημονικής αποδοχής, εάν προχώρησα σε δημοσιεύσεις σε διεθνή έγκριτα περιοδικά κλπ κλπ». Εθεσε δηλαδή ο κύριος αυτός θέμα προσωπικής μου επιστημονικής αξιοπιστίας σε σχέση με τις θέσεις κριτικής. Δείτε λοιπόν αγαπητοί αναγνώστες το ιστορικό.

Όταν από τις 24.12.1999 η Διοικούσα Επιτροπή του Περιφερειακού Τμήματος Θράκης του ΤΕΕ  μου έδωσε την εντολή να προχωρήσω σε κριτική της κυάνωσης, προκειμένου αυτή να σχηματίσει γνώμη για το θέμα, φρόντισα να συγκεντρώσω διεθνή βιβλιογραφία γύρω από το ζήτημα αυτό. Μέχρι σήμερα κατέχω αρκετά κείμενα αποκαλυπτικά γι’ αυτό το οποίο λέγεται «ποιότητα πληροφόρησης» σε επιστημονικό επίπεδο. Η ποσότητα, βιβλιογραφικά, είναι αμέτρητη!!!!!

1. Η πλειοψηφία των αγγλόφωνων βιβλίων τα οποία κυκλοφορούν περιγράφουν άτεγκτα τεχνοκρατικά τη διεργασία της κυάνωσης (πχ Γιαννόπουλος, The Extractive Metallurgy of Gold, το βιβλίο αυτό το παρουσίασε κάποιος άλλος Καθηγητής του ΕΜΠ για προπαγανδιστικούς λόγους στην Επιτροπή Αποτίμησης Τεχνολογίας της Βουλής όταν έγινε το 2003 σχετική συζήτηση…δείτε ένας έλληνας τι καλά τα γράφει για την κυάνωση!!!!!). Πρόκειται για βιβλία πληροφόρησης γύρω από το τεχνολογικό μέρος της διεργασίας και τίποτε άλλο. Η αλήθεια η οποία εκπορεύεται από αυτά είναι μία……..Ο ΧΡΥΣΟΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ ΜΕ ΚΥΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΕ ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΑΤΑ.

2. Υπάρχουν ευάριθμες δημοσιεύσεις σε διεθνή περιοδικά γύρω από ειδικά θέματα της διεργασίας πχ η χημεία της δράσης του κυανίου για  εκχύλιση  μετάλλων, αποτοξικοποίηση υδατικών κυανιούχων διαλυμάτων με διάφορες διαθέσιμες μεθόδους  (πχ INCO, αλκαλική χλωρίωση κα)

3. Υπάρχουν τέλος βιβλία και δημοσιεύσεις καθαρής χημείας του κυανίου τα οποία είναι από επιστημονική άποψη «βαριά» και βέβαια απευθύνονται σε  χημικούς, βιολόγους και αντίστοιχες ειδικότητες,  οι οποίοι ενδιαφέρονται για την ουσία αυτή.

Τα περισσότερα από τα παραπάνω δημοσιεύματα με απλό τρόπο «παρουσιάζουν τις θέσεις των εταιριών παραγωγής χρυσού και του ευρύτερου εμπορικού κυκλώματος γενικά».

Η δική μου δουλειά δεν ήταν η επιστημονική εμβάθυνση σε τέτοια ζητήματα (τα οποία εν πολλοίς είναι γνωστά εδώ και δεκαετίες) αλλά η συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με την «περιβαλλοντική πτυχή του θέματος». Εκεί συγκεντρωμένη βιβλιογραφική πληροφόρηση τότε δεν υπήρχε. Δεν υπήρχε δηλαδή ένα άρθρο πχ που να λέει όταν τα τέλματα της μεταλλουργίας χρυσού παρουσιάζουν διαρροές κυανίου τι κάνουν οι άνθρωποι που ζουν γύρω;

Αποφασίσαμε λοιπόν  με το ΤΕΕ Θράκης και διοργανώσαμε μία διημερίδα στην Κομοτηνή (Οκτώβριος 2000) με τίτλο «ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ ΧΡΥΣΟΦΟΡΩΝ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ ΣΤΗ ΘΡΑΚΗ, ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΑ». Σ’ αυτήν συμμετείχαν επιστήμονες οι οποίοι λειτούργησαν για λογαριασμό των εταιριών, ανεξάρτητοι εισηγητές  από το ΕΜΠ, γεωλόγοι του ΙΓΜΕ για τα μοντέλα παρουσίας χρυσού στην Ελλάδα, οικολόγοι και ελεύθεροι κριτές και τέλος μία ομάδα από επιστήμονες οι οποίοι κλήθηκαν προσωπικά από εμένα για να παρουσιάσουν κριτική σε συγκεκριμένα ζητήματα της διεργασίας πχ χημεία των λιμνών τέλματος, περιβαλλοντική διάσταση της κυάνωσης, διεθνής πρακτική σε χώρες όπου εφαρμόσθηκε, μέθοδοι αποτοξικοποίησης κυανιόντων, σχέση της βιωσιμότητας με τη διεργασία κλπ (Duman, Korte, Spiteller, Moran, Δεκλερής, Αρίκας).

Το υλικό αυτό με οδήγησε στην πρώτη τοποθέτησή μου στα πλαίσια της ΗΕLLECO 2003 ότι «η κυάνωση είναι μία μη βιώσιμη δράση». Την ίδια θέση παρουσίασα και στην Επιτροπή Αποτίμησης Τεχνολογίας στη Βουλή την ίδια περίοδο (αρχές του 2003).

Μετά τις καταστροφικές πυρκαιές στη Χαλκιδική στα τέλη Αυγούστου 2006 το Συμβούλιο Περιβάλλοντος του ΑΠΘ τοποθετήθηκε με ανακοίνωσή του στο ζήτημα των πυρκαιών αλλά και των εκπομπών διοξινών από φωτιά στη χωματερή των Ταγαράδων  την ίδια περίοδο. Με αφορμή αυτό το γεγονός απηύθυνα επιστολή στο άτυπο αυτό γνωμοδοτικό όργανο της Πρυτανείας  εκφράζοντας τις θέσεις κριτικής της κυάνωσης και ζήτησα να τοποθετηθούν σχετικά.

Με πρωτοβουλία του συντονιστή της επιτροπής Καθηγητή κ. Αναστάσιου Νάστη κλήθηκα και παρουσίασα το θέμα παρουσία περίπου 25 πρωτοβάθμιων Καθηγητών του ΑΠΘ διαφόρων ειδικοτήτων. Συγκροτήθηκε μία πρώτη επιτροπή στην οποία μετείχα προσωπικά για παροχή και επεξεργασία στοιχείων. Αποχώρησα μετά από σύντομο διάστημα (επειδή είμαι Λέκτορας) και συγκροτήθηκε άλλη μία τριμελής επιτροπή από πρωτοβάθμιους Καθηγητές η οποία εισηγήθηκε κείμενο απόφασης στο Συμβούλιο. Σε συνεδρίασή του το Συμβούλιο ενέκρινε το κείμενο το οποίο δημοσιεύθηκε στον τύπο ως Απόφαση του Συμβουλίου Περιβάλλοντος στις 23/2/2007. Η απόφαση έχει αναρτηθεί στο site.

Όπως μου επιβεβαίωσε στις αρχές Δεκεμβρίου του 2009 η σημερινή συντονίστρια του Συμβουλίου Kαθηγήτρια κα Μαρία Ανανιάδου – Τζιμοπούλου η απόφαση αυτή είναι μέχρι σήμερα ισχυρή και μπορώ να την επικαλούμαι ελεύθερα.

Για μένα λοιπόν στα πλαίσια αυτά παίχθηκε η επιστημονική βάση των θέσεων κριτικής που υποστηρίζω. Μετά από τα όσα αναφέρθηκαν όσοι επιθυμούν διαξιφισμούς στην επιστημονική βάση των θέσεων αυτών  ας υποβάλουν σχετικό αίτημα στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος του ΑΠΘ και θα με βρούν μπροστά τους με πάρα πολλά στοιχεία κατά τη συζήτηση της αίτησης.

Όχι όμως μόνο μου, αλλά με  μία πλειάδα άλλων πρωτοβάθμιων Καθηγητών οι οποίοι αντιλήφθηκαν το παιχνίδι που παίζεται και δεν επιθυμούν να καταστραφεί η Μακεδονία και η Θράκη με τη διεργασία αυτή.

Πέραν αυτών, τέλος,  και ο Ομότιμος Καθηγητής του ΕΜΠ κ. Α. Φραγκίσκος σε πρόσφατο άρθρο του στον ΟΡΥΚΤΟ ΠΛΟΥΤΟ (Ιούνιος 2009) εκφράζεται  για τις προσωπικές μου θέσεις στο θέμα του χρυσού με λόγια για τα οποία τον ευχαριστώ σήμερα δημόσια αν και δεν τον γνωρίζω προσωπικά.

Και μία ιδιαίτερα σημαντική πληροφορία. Προσωπικά δεν έτυχα καμίας χρηματοδότησης σχετικά με το ζήτημα αυτό (πέραν της πενιχρής στα πλαίσια του ΤΕΕ Θράκης) σε αντίθεση με τον πακτωλό χρήματος που διαθέτουν οι εταιρίες για την προπαγάνδα τους. Βλέπετε 1500 τόνοι χρυσού (50 δις €, όλα δικά τους) δεν είναι λίγοι.

Ας μη μου μιλούν λοιπόν για ανούσια ταξίδια και συνέδρια για την κυάνωση. Δεν μου χρειάζονται. Τη φουσκωμένη  με χρήμα τσέπη τους να βλέπουν!!!!!