Monthly Archives: Φεβρουαρίου 2010

Ενημέρωση στην Μεγάλη Παναγία στις 7 Μαρτίου για την «Προκαταρτική Περιβαλλοντική Εκτίμηση/Αξιολόγηση» των μεταλλείων του Στρατονικού Όρους (που κάποιοι επιμένουν ακόμα να τα ονομάζουν άστοχα «Μεταλλεία Κασσάνδρας»)

ΑΝΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ Η παρουσίαση της Προκαταρκτικής Περιβαλλοντικης Εκτίμησης/Αξιολόγησης της Ελληνικός Χρυσός στις 20 Φεβρουαρίου στο θέατρο της Μεγάλης Παναγίας αναβάλεται λόγω ασθενείας του εισηγητή Θεοφάνη Παυλίδη.

Η παρουσίαση θα διεξαχθεί στις 7 Μαρτίου ημέρα Κυριακή.

Η Κίνηση Ενεργών Πολιτών Σταγείρων-Ακάνθου συμπαραστέκεται εμπράκτως τους πλημμυροπαθείς του Στρατωνίου

Με μια ουσιαστική πρωτοβουλία έλαβε η Κίνηση Ενεργών Πολιτών Σταγείρων-Ακάνθου η οποία συμπαραστάθηκε εμπράκτως τους πλημμυροπαθείς του Στρατωνίου. Μετά από κάλεσμά, πολλά μέλη της βρέθηκαν του τριήμερο της Αποκριάς στο Στρατώνι και βοήθησαν με ότι μέσα διαθέτουν και αυτοί, μαζί με όλους τους υπόλοιπους, στην προσπάθεια των κατοίκων να αποκαταστήσουν το χωριό τους.

Μια πράξη αυτοπροσφοράς, άξια επαίνου, από μια ομάδα δημοτών που προσπαθεί να παρεμβαίνει με ουσιαστικό τρόπο στα τεκταινόμενα του Δήμου μας, από τη μέρα που συγκροτήθηκε.

Το blog της Κίνησης: http://kinisipoliton.wordpress.com

Συμπαραστεκόμαστε στους κατοίκους του Στρατωνίου για την καταστροφή που υφίστανται από τα πρόσφατα καιρικά φαινόμενα

Σαρξ εκ της σαρκός της Στρατονίκης, είναι το Στρατώνι. Πριν γίνει το σημερινό χωριό οι παππούδες μας είχαν τα χωράφια, τις καλύβες και τις βάρκες τους εκεί. Το επίνειο του χωριού υπήρξε, μια καθαρά στρατονικιώτικη περιοχή, όπως κατηγορηματικά δηλώνει και το όνομά του. Μέχρι που ξεκίνησε η εντατική «ανάπτυξη» των μεταλλείων και ολοκληρώθηκε ως αυτόνομο χωριό. Και πολλοί κάτοικοι απ’ το χωριό μας μετοίκησαν στα μέρη του και το συγκρότησαν μαζί με πλήθος εργαζομένων του μεταλλείου, από πολλούς άλλους τόπους, μακρινούς ή κοντινούς.

Παρ΄ όλη την ουσιαστική αυτή σχέση οι Στρατωνίσιοι εργαζόμενοι στα μεταλλεία, ανάμεσά τους και πρώην Στρατονικιώτες, εμφανίζονται ως οι φανατικότεροι υποστηρικτές της συνέχισης της μεταλλευτικής δραστηριότητας κάτω από τη Στρατονίκη. Πανηγυρίζουν για την πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ. και διατείνονται ότι «την πάτησαν οι ξιπασμένοι Στρατονικιώτες, έχασαν το δικαστήριο και καλά να πάθουν». Θλιβερό μεν, πραγματικότητα δε. Εξηγείται όμως. Σαν το παιδιά στην εφηβεία. Που είναι σφόδρα πολέμιοι των γονέων τους. Που επιθυμούν τα χειρότερα γι’ αυτούς. Όπου το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι η ολοκλήρωση του εγώ τους.

Κι αυτή η προσπάθεια εκ μέρους του Στρατωνίου είναι φανερή, ως μειράκιον που είναι, σε σχέση με την Στρατονίκη που διαθέτει έντεκα (11) αιώνες (σύγχρονης) ιστορίας ενώ το ίδιο μόλις 70-80 χρόνια.

Εκ θέσεως λοιπόν, ως γονεϊκοί κληροδότες της ιστορίας τους, οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε με αγάπη, συγκατάβαση και κατανόηση ακόμα και συμπεριφορές που στέφονται εναντίον μας.

Γι’ αυτό σήμερα στεκόμαστε συμπαραστάτες των κατοίκων του Στρατωνίου που υφίστανται, όσα τραγικά τους συμβαίνουν.

Αξιοπιστία 4 – Κυάνωση μεταλλευμάτων για παραγωγή χρυσού. Δαρβινική και τεχνοκρατική προσέγγιση στην κριτική της. Το χημικό πλαίσιο λειτουργίας της.

Του Γιώργου Κ. Τριανταφυλλίδη, Λέκτορα της Πολυτεχνικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Για την κριτική της διεργασίας στην ΕΕ  σε χημικό – οικολογικό πλαίσιο αφορμή έδωσε το άρθρο των F. Korte, M. Spiteller and F. Coulston “The Cyanide Leaching Gold Recovery Process (CLGR), A non-sustainable Technology with unacceptable Impacts to Ecosystems and Humans – The Disaster in Romania” (2000). Τότε έγινε σαφές ότι θα επιχειρηθεί άκρατη εφαρμογή της διεργασίας σε χώρες της ΕΕ. Ο Καθηγητής της Περιβαλλοντικιής Χημείας του Πανεπιστημίου του Μονάχου F. Korte ήταν κεντρικός εισηγητής  της διημερίδας για τη μεταλλουργία του χρυσού του Περιφερειακού Τμήματος Θράκης του ΤΕΕ στις 14-15 Οκτωβρίου 2000 στην Κομοτηνή. Είχε δραστηριοποιηθεί και στην Τουρκία στη δεκαετία του 1990. Κατά τη συμμετοχή του αντιλήφθηκε την έκταση του προβλήματος, επισκέφθηκε την Ελλάδα τον Ιανουάριο του 2001 και παρουσίασε τις θέσεις του στο Σύμβουλο – Εισηγητή για το θέμα της TVX  κ. Κωνσταντίνο Ράντο του ΣτΕ. Απέστειλε τέλος επιστολή προς τον κ.  Romano Prodi στην ΕΕ ζητώντας του να μη γίνει αποδεκτή η εφαρμογή της κυάνωσης για παραγωγή χρυσού στις χώρες της ΕΕ. Την ίδια περίοδο η Τσεχία απέρριψε την εφαρμογή της μεθόδου στη χώρα αυτή και το Δεκέμβρη του 2009 και η Ουγγαρία έπραξε το ίδιο.

Άλλες όμως ήταν οι βουλές μέσα στους κύκλους της ΕΕ από το 2002 και εντεύθεν. Επικράτησε η άποψη των εταιριών παραγωγής κυανιούχου νατρίου (Degussa) και χρυσού. Παρά μία παλαιότερη απόφαση του Ευρωπαικού Κοινοβουλίου για απόρριψη εφαρμογής της μεθόδου η πρωτοβουλία Verheugen επανέφερε στις χώρες της ΕΕ ένα καθεστώς της εποχής της αποικιοκρατίας του Kortez. Το χρήμα άφθονο, η αντίδραση από την υπόλοιπη κοινωνία ανύπαρκτη, η μέθοδος δεν θα εφαρμοσθεί σε χώρες της κεντρικής Ευρώπης όπως η Γερμανία ή η Ολλανδία, οι μεσογειακές χώρες βουτηγμένες σε δημοσιονομική κατάντια (άρχισαν πλέον και μας αποκαλούν PIGS δηλαδή Portugal, Irland, Greece, Spain θα καταστρέψουν τη ζώνη του Ευρώ), Βουλγαρία και Ρουμανία εκλιπαρούν για επιδοτήσεις και το αποτέλεσμα ήταν η ΚΥΑ 39624/25-9-2009 για τη διαχείριση των εξορυκτικών αποβλήτων με την οποία αδειοδοτείται η κυάνωση στην Ελλάδα. Φάρος σοβαρότητας μέχρι σήμερα η Ουγγαρία.

Η μέθοδος της κυάνωσης εδράζεται σε πολύ σύνθετη χημεία των υδατικών διαλυμάτων του κυανίου για εκχύλιση και παραγωγή χρυσού. Διεθνώς έχει χυθεί πολύ μελάνι για το θέμα των συνεπειών οπότε στα πλαίσια του σημερινού κειμένου θα εστιασθώ στη λεγόμενη κωδικοποίηση της διεργασίας (από τη χημική – περιβαλλοντική σκοπιά)  από πλευράς των εταιριών και στην αποκωδικοποίηση από τους κριτές της.

Μετά το γνωστό ατύχημα στη Baia – Mare και την εκτεταμένη ρύπανση των νερών του Δούναβη από κυανιούχα κατάλοιπα το ICME (International Council on Metals and the Environment), ένας οργανισμός ο οποίος χρηματοδοτήθηκε κατά κύριο λόγο από τη βιομηχανία χρυσού, μαζί με την UNEP (United Nations Environmental Programme) με σειρά από meetings προετοίμασαν έναν κώδικα διαχείρισης του κυανίου στη μεταλλουργία χρυσού. Τα βασικά σημεία του κώδικα εμφανίζονται στη  ΚΥΑ 39624 πράγμα το οποίο σημαίνει ότι το ΥΠΕΧΩΔΕ στήριξε τα οικονομικά συμφέροντα των εταιριών και τίποτε άλλο. Ας σημειωθεί ότι το ICME αντικαταστάθηκε από έναν άλλο χρηματοδοτούμενο από τις εταιρίες οργανισμό τον ICMM (Intenational Council for Mining and Metals).

Η διεργασία της κυάνωσης αφού επεξεργασθεί το πέτρωμα επί 24 ώρες στα μπάνια κυανίου εφαρμόζει μία από τις λεγόμενες μεθόδους αποτοξικοποίησης για υποβάθμιση της παρουσίας ζωντανών κυανιόντων (μετατροπή των κυανιούχων προς κυανικά) και τελικά απορρίπτει τον πολφό στη λίμνη τέλματος.

Τρεις είναι οι πλέον σημαντικές μέθοδοι αποτοξικοποίησης (σύμφωνα με τις εισηγήσεις στη διημερίδα Κομοτηνής). Αναφέρονται ακολούθως με τις ενδιάμεσες χημικές ενώσεις τις οποίες δημιουργούν:

1. Αλκαλική χλωρίωση (κυανικά, κυανίδιο του χλωρίου, χλωραμίνες, υποχλωριώδη άλατα)

2. Μέθοδος INCO ή διαφορετικά γνωστή ως μέθοδος SO2/αέρα (κυανικά, θειοκυανιούχα, θειικό  οξύ)

3. Μέθοδος Degussa ή διαφορετικά μέθοδος Η2Ο2 (υδροξείδια μετάλλων, σιδηρικυανιούχος χαλκός)

Kεντρικό σημείο της χημείας των τελμάτων για τις εταιρίες μετά την απόρρριψη του πολφού είναι η εστίαση στην περιεκτικότητα της υγρής φάσης του τέλματος στα λεγόμενα κυανίδια WAD (κυανίδια διιστάμενα σε ασθενή οξέα, weak acid dissociable cyanides) τα οποία είναι τα πλέον εύκολα διιστάμενα. Στον κώδικα των εταιριών αναφέρεται οριακή περιεκτικότητα των κυανιδίων WAD 0,5 mg/lt (ppm) για απόρριψη (έμμεσα ή άμεσα) σε επιφανειακά νερά. Και αυτή περιεκτικότητα όμως είναι θανατηφόρα για πολλούς έμβιους οργανισμούς (πουλιά, ψάρια).

Για τα ελεύθερα κυανιόντα ο (free cyanides) ο κώδικας αποδέχεται 0,022 mg/lt (ppm) για απόρριψη στα νερά. Και η περιεκτικότητα αυτή είναι θανατηφόρα για έμβιους οργανισμούς. Στο σημείο όμως αυτό υπάρχει ένσταση για τη δυνατότητα αξιόπιστης μέτρησης ελάχιστης περιεκτικότητας των ελεύθερων κυανιόντων στα αναλυτικά εργαστήρια την οποία προσδιορίζουν στο 1 ppm.

Τέλος ο κώδικας αποδέχεται 50 ppm κυανιδίων WAD σε ανοικτά νερά περιεκτικότητα η οποία δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από την κοινωνία των ανθρώπων που ζουν στο περιβάλλον διότι είναι τοξική και θανατηφόρα για πολλά έμβια είδη.

Εστω και παραγνωρίζοντας τη μη προσδιορίσιμη περιεκτικότητα σε προσροφημένα κυανίδια στη στερεά φάση η λογική αυτή δεν λαμβάνει υπόψη μία μεγάλη σειρά από κυανιούχες ενώσεις αλλά και ενδιάμεσες χημικές ενώσεις που υπάρχουν  μέσα στα τέλματα.

Συνοψίζοντας τους λόγους για τους οποίους από καθαρά χημική άποψη τα τέλματα της μεταλλουργίας χρυσού είναι απαράδεκτα αναφέρονται τα εξής:

1. Τα τέλματα από χημική άποψη είναι ιδιαίτερα σύνθετα σύνολα και ο χημικός τους προσδιορισμός εν πολλοίς είναι αδύνατος. Περιέχουν μία ποικιλία τοξικών ενώσεων (ελεύθερα κυανιόντα, μεταλλοκυανιούχα σύμπλοκα, κυανικά, θειοκυανιούχα, αμμωνία, πολλές οργανοκυανιούχες ενώσεις, δικυάνιο, κυανίδιο του χλωρίου, χλωραμίνες), διάφορα μέταλλα (As, Cd, Co, Cu, Fe, Pb, Ni, Se, Ag, Hg, Mo, V κ.α), αμέταλλα (θειικά, χλωρίδια, φθορίδια, νιτρικά) και ραδιενεργά στοιχεία (ράδιο, ουράνιο).

2. Το pH του τέλματος δεν είναι σταθερό. Παρουσιάζει διακυμάνσεις σε ευρέα όρια οπότε είναι αδύνατος ο έλεγχος παρουσίας ενώσεων οι οποίες εξαρτώνται από τη διάσπαση άλλων συναρτήσει της ενεργού οξύτητας.

3. Οι αναλύσεις ρουτίνας κρύβουν περισσότερα από όσα αναδεικνύουν. Οι ακριβείς αναλύσεις κυανιδίων στα νερά και τα εδάφη είναι πολύ δύσκολη διαδικασία. Υπάρχει ασυμφωνία των ειδικών για το πώς πρέπει να παίρνονται τα δείγματα, να διαφυλάσσονται, για το πώς πρέπει να γίνονται οι μετρήσεις για τις διάφορες κατηγορίες κυανιδίων. Ο κώδικας αυτά τα παραβλέπει και μένει στα WAD.

Ένα τρανταχτό παράδειγμα αποτελεί η επιδίωξη μέτρησης της περιεκτικότητας σε θειοκυανιούχα τα οποία διασπώνται σε ελεύθερα κυανίδια με το ηλιακό φως, το οποίο διασπά και άλλα μεταλλοκυανιούχα σύμπλοκα. Επομένως έχει μεγάλη σημασία ποια ώρα της ημέρας  γίνεται η δειγματοληψία.

4. H γεωχημική συμπεριφορά του υλικού των τελμάτων είναι πρακτικά άγνωστη. Η άποψη των εταιριών ότι τα κυανίδια  οξειδώνονται / διασπώνται όταν εκτεθούν στον αέρα και ότι όταν εισπνέονται από τον άνθρωπο σε χαμηλές δόσεις δεν αποτελούν πρόβλημα αποτελεί κάκιστη βάση για διαπραγμάτευση του θέματος μαζί τους. Το κυάνιο τείνει να σχηματίζει …εκατοντάδες ενδιάμεσες χημικές ενώσεις οι οποίες αν και λιγότερο τοξικές  είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για τα έμβια όντα διότι επιβιώνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στην ατμόσφαιρα (το καθαρό κυάνιο διασπάται από τις ηλιακές ακτίνες σε δύο χρόνια στην καθαρή ατμόσφαιρα). Τέλος η επιβίωσή του μέσα στα τέλματα χρονικά είναι πλήρως απροσδιόριστη.

Οι παραπάνω λόγοι καθιστούν πρόδηλους τους λόγους απόρριψης της διεργασίας από την κοινωνία σκεπτομένων ανθρώπων.

Τι έκανε όμως το ΥΠΕΧΩΔΕ και η ΕΕ; Υποτάχθηκαν άνευ όρων στις απαιτήσεις των εταιριών χρυσού και με το άρθρο 14 της ΚΥΑ  39624 βάζουν οριακή περιεκτικότητα κυανιόντων WAD στις λίμνες τα 10 ppm και όλα τα υπόλοιπα πάνε περίπατο.

Δεν θα αντιδράσει κανείς σ’ αυτήν την  κατάσταση; Από την Ουγγαρία περιμένουμε να διαφυλαχθεί η περιβαλλοντική ακεραιότητα του τόπου μας;

Απορρίφθηκαν από το ΣτΕ οι αιτήσεις ακυρώσεως κατοίκων της Στρατονίκης Χαλκιδικής κατά της Κοινής Υπουργικής Απόφασης

Μεταλλευτικές εγκαταστάσεις Στρατωνίου Χαλκιδικής

8/2/2010 Με τις Σ.τ.Ε. 462/2010 και 463/2010 (Ολομ.) απορρίφθηκαν αιτήσεις ακυρώσεως κατοίκων της Στρατονίκης Χαλκιδικής κατά της Κοινής Υπουργικής Απόφασης περί τροποποίησης της έγκρισης περιβαλλοντικών όρων των Μεταλλευτικών Εγκαταστάσεων Στρατωνίου καθώς και κατά της απόφασης του Υπουργού Ανάπτυξης με την οποία εγκρίθηκε τεχνική μελέτη για την επέκταση της εκμετάλλευσης του μεταλλείου, αντιστοίχως. Συνέχεια

Αξιοπιστία 3 – Κυάνωση μεταλλευμάτων για παραγωγή χρυσού. Δαρβινική και τεχνοκρατική προσέγγιση στην κριτική της. Βιολόγοι να την αδειοδοτήσουν

Του Γιώργου Κ. Τριανταφυλλίδη, Λέκτορα της Πολυτεχνικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Εφαρμόζοντας η ΚΥA 39624/2209/E103 της 25/9/2009 την πρόσφατη (μετά το 2002)  λογική Verheugen της ΕΕ δημιουργεί ένα «νομικό» πλαίσιο για άκρατη εξορυκτική δραστηριότητα στην Ελλάδα. Οπου βρείτε μέταλλο βγάλτε το….αλλά με τις καλύτερα διατιθέμενες τεχνικές!! Επιτρέποντας λοιπόν να εκτελούνται επεμβάσεις οπουδήποτε, χαρακτηρίζοντας τους χώρους εξόρυξης «κοιλότητες» και αποδεχόμενη οριακές περιεκτικότητες κυανιόντων σε «λίμνες» ανοίγει τη χωρίς όρια αδειοδότηση μονάδων για παραγωγή χρυσού με τη μέθοδο της κυάνωσης. Επιτρέπει μάλιστα (δεν υπάρχει βαθύτερη….περιβαλλοντική εσχατιά!!!!) την απόρριψη κυανιούχων πολφών μέσα στις κοιλότητες απλά με τη γνωμάτευση της εταιρίας ότι τα….τοιχώματα της εκσκαφής….είναι στεγανά και τα εξορυκτικά απόβλητα ………σταθερά!!!!!!!

Ετσι, ειδικά στη Μακεδονία και τη Θράκη, βουνά ολόκληρα κυριολεκτικά, όπου υπάρχει χρυσός σε περιεκτικότητα 1 γραμμαρίου στον τόνο πετρώματος, θα χαρακτηρίζονται «κοιτάσματα» χρυσού. Θα επέρχεται εξόρυξη των βουνών, άλεσή τους και εκχύλιση σε υδατικά μπάνια με 200 ppm κυανιούχου νατρίου με τελικό προιόν το χρυσό. Εκατομμύρια τόνοι γης (για 1 τόνο χρυσού 1.000.000 τόνοι πετρώματος) θα χαρακτηρίζονται απόβλητο και θα απορρίπτονται στις «λίμνες» τέλματος. Ποτάμια καθαρού νερού (βρόχινου ή άντλησης από υπόγειους υδροφορείς) θα δέχονται το κυανιούχο νάτριο για να καταστούν φορέας εκχύλισης του χρυσού. Οι επεμβάσεις (σε πρώτο, αρχικό στάδιο) θα φθάνουν μέχρι τα 400 έως 500 m βάθος. Μέχρι εκεί όπου σήμερα αποδεδειγμένα σ’ όλες τις πεδινές εκτάσεις της χώρας εμφανίζεται κατά την άντληση το θαλασσινό νερό. Δηλαδή μέχρι εκεί όπου για τον άνθρωπο τελειώνει η ζωή!!!!!!!!

Και η κεντρική περιβαλλοντική τους προσέγγιση: Αφού πάρουμε αυτό που ζητάμε από το πέτρωμα το επαναφέρουμε στην αρχική του θέση (δηλαδή μέσα στην «κοιλότητα»), άρα πρακτικά δεν υπάρχει περιβαλλοντικό πρόβλημα

Στέκομαι επί 10 χρόνια στην κριτική της διεργασίας αυτής και τη χαρακτήρισα «μη βιώσιμη» στις εκδηλώσεις της Helleco 2003 του ΤΕΕ. Από τότε βρέθηκα σε πάρα πολλές εκδηλώσεις ανάδειξης των καταστροφικών της συνεπειών και τις ανέλυσα, όσο τουλάχιστον καλύτερα μπορούσα. Σήμερα αισθάνομαι περισσότερο ώριμος να εκφέρω ένα συνολικό πλαίσιο κριτικής μήπως και το αφουγκραθούν οι πολιτικοί της χώρας. Αυτοί που επί 25 χρόνια βγάζουν νόμους  και στηρίζουν τέτοιες δράσεις αλλά ΔΕΝ κατόρθωσαν να στήσουν μία μονάδα να δουλέψει λόγω της ποικίλης αντίδρασης τοπικών φορέων αλλά και των καταδικαστικών αποφάσεων του ΣτΕ σε σχετικές αποφάσεις τους.

Γιγαντιαίες λοιπόν επεμβάσεις στα οικοσυστήματα στη Μακεδονία και Θράκη, κυάνωση και παραγωγή χρυσού. Βρείτε χρυσό και πάρτε τον και πετάξτε τα κυανιούχα κατάλοιπα όπου βρείτε τρύπα ανοικτή στη γη (Verheugen!!!!!).

Σκεφθείτε όμως για λίγο και το οικοσύστημα. Αντλούμε νερό και ποτίζουμε τα χωράφια ή απλά το πίνουμε. Το νερό, εκτός από απλή ένωση υδρογόνου και οξυγόνου, περιέχει μία ποικιλία μικροοργανισμών, απαραίτητων για την ομαλή λειτουργία του οργανισμού μας. Περιέχει και ιόντα μετάλλων τα οποία προέρχονται από εκχύλιση των πετρωμάτων μέσα στα ρήγματα των γεωλογικών σχηματισμών του υποβάθρου όπου ζούμε. Και μέσα στα ρήγματα υπάρχει ανάλογη ζωή μικροοργανισμών. Το οργανικό λοιπόν περιεχόμενο των γεωλογικών σχηματισμών «καταλύει» (βοηθάει, ελέγχει, διευκολύνει) τις αντιδράσεις εκχύλισης ιόντων μετάλλων. Πρόκειται για μία υπέρλεπτη ισορροπία την οποία μόνον ο πλάστης μπορεί να ερμηνεύσει. Aυτή η  διεργασία είναι η ζωή.

Και ερχόμαστε να εξορύξουμε το βουνό, να το αλέσουμε και να το περάσουμε αναδεύοντας επί 24 ώρες από το μπάνιο κυανίου. Μέσα στο μπάνιο σκοτώνονται ΟΛΟΙ οι μικροοργανισμοί. Το τελικό απόβλητο είναι απλά ένα νεκρό βουνό το οποίο δεν είναι σε θέση (και για τους χημικούς λόγους που θα αναλυθούν στο επόμενο άρθρο της «Αξιοπιστίας») πια να προσφέρει το «εφ’ ώ ετάχθη» στη φύση. Η «λίμνη τέλματος» είναι ο τάφος της φύσης. Και πάνω της θα επιστρωθεί χώμα, θα φυτευθούν δένδρα και σύντομα το οικοσύστημα θα επανέλθει. Δηλαδή ζωή πάνω στο θάνατο. Αυτό είναι η αποκατάσταση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από τις εταιρίες στις λίμνες  τέλματος.

Την ίδια ζημιά θα παθαίνει και το ζωντανό νερό μετά την κυάνωση. Με νεκρό το οργανικό του περιεχόμενο θα το πετούν στους αποδέκτες με μόνο κριτήριο την περιεκτικότητα σε κυανιόντα και κάποια μεταλλοιόντα. Και με το οργανικό του περιεχόμενο τι θα γίνει; Θα μπορέσει το οικοσύστημα να το επαναφέρει. Ποιά ποσότητα τέτοιου νερού μπορεί το οικοσύστημα να δεχθεί ώστε να το επαναφέρει και να το καταστήσει με την πάροδο του χρόνου χρήσιμο για την έμβια ζωή;

Διαλύστε σ’ έναν κουβά νερό κυανιούχο νάτριο 0,05% κατά βάρος και πετάξτε το σ’ ένα χωράφι όπου φυτρώνει χόρτο. Η βλάστηση θα καεί και δεν θα ξαναφυτρώσει τίποτε στο σημείο εκείνο.

Ένα παράδειγμα της καταλυτικής λειτουργίας των μικροοργανισμών στα πετρώματα (για ποικιλότητα μιλάμε όπως καταλαβαίνετε) είναι το φαινόμενο της όξινης απορροής μεταλλείων (ΟΑΜ). Στο Στρατώνι βράζει το νερό στις στοές με pH=3 και κάτω λόγω της ΟΑΜ. Οξειδώνονται οι πυρίτες (άρα απαιτούνται τρία συστατικά, πυρίτες,  οξυγόνο και νερό) προς θειικό οξύ. Για να αρχίσει όμως η αντίδραση αυτή απαιτείται ένα μεγάλο χρονικό διάστημα από τη στιγμή που ανοίξουν οι στοές με εξόρυξη. Πρόκειται για το διάστημα που η φύση απαιτεί για να αναπτύξει μέσα στις μικρορωγμές των πετρωμάτων τους κατάλληλους μικροοργανισμούς οι οποίοι καταλυτικά διευκολύνουν την αντίδραση οξείδωσης των πυριτών. Το διάστημα ονομάζεται περίοδος εκκόλαψης του φαινομένου (incubation period). Πρακτικά  χρειάζονται ίσως και κάποια χρόνια για να αρχίσει η ΟΑΜ, θα τελειώσει όμως όταν τελειώσουν οι πυρίτες μέσα στο βουνό!!!!!!

Φαντασθείτε τις γλάστρες στα σπίτια σας. Τις ποτίζετε και ο βασιλικός ανθεί. Μία φορά, δύο….πέντε. Κάποια στιγμή θα πρέπει να αλλάξετε το χώμα. Ετσι είναι και οι επιφάνειες των λιμνών τέλματος. Αφού κάτω τους υπάρχει νεκρή φύση (δηλαδή η γλάστρα) και το νερό δεν επικοινωνεί, ψάχνουν την ώρα κάποιος να τους αλλάξει το χώμα ώστε να συνεχίσει η βλάστηση που φυτεύθηκε από τις εταιρίες να ζεί. Ποιος θα το κάνει αυτό, μήπως οι εταιρείες; Που θα βρουν το χώμα και με ποιο κόστος θα απομακρύνουν το παλιό και θα βάλουν το καινούργιο; Και το παλιό που θα είναι και αυτό απαξιωμένο τι θα το κάνουν;  Οι οξυές στη Μεγάλη Παναγιά (εννοώ στο δάσος στις Σκουριές) εν τω μεταξύ θα προλάβουν να ξαναφυτρώσουν;

Κάποιος λοιπόν (να μην επαναλαμβάνω το όνομά του κάθε φορά) μου ζήτησε να προβώ σε δημοσίευση σε διεθνές περιοδικό των θέσεων που διατυπώνω. Αυτά όμως που μόλις διαβάσετε είναι μία απλή επέκταση της θεωρίας του Δαρβίνου για την καταγωγή των ειδών. Ας διαβάσουν λίγο το βιβλίο αυτό, ερμηνεύει τη ζωή. Εγώ δεν θα τολμούσα να στείλω τέτοια δημοσίευση της δαρβινικής θεωρίας γιατί το περιεχόμενό της θα είναι παμπάλαιο, 150 ετών. Ισως μόνον οι βιολόγοι σήμερα θα μπορούσαν να με κρίνουν. Αυτοί θα έπρεπε να αδειοδοτήσουν τη διεργασία. Και όμως τα Υπουργεία μόνον αυτούς δεν ρώτησαν.

Aξιοπιστία 2. Περιβαλλοντικές συνέπειες της χρήσης κυανίου στη μεταλλευτική στα εργοτάξια εφαρμογής του (Στρατώνι) και ο αδειοδοτικός μηχανισμός της χώρας

Του Γιώργου Κ. Τριανταφυλλίδη, Λέκτορα της Πολυτεχνικής Σχολής του Α.Π.Θ.

Το κυάνιο, σε εμπορική μορφή ως κυανιούχο νάτριο, εφαρμόζεται στη μεταλλευτική τεχνολογία σε δύο περιπτώσεις οι οποίες από περιβαλλοντική άποψη ενδιαφέρουν την Ελλάδα: Στον εμπλουτισμό των μεταλλευμάτων και στην υδρο-μεταλλουργία του χρυσού.

Και οι δύο εφαρμογές εκμεταλλεύονται μία καίρια ιδιότητα της ουσίας αυτής όταν βρίσκεται σε υδατικά διαλύματα (το κυανιούχο νάτριο διαλύεται πολύ εύκολα στο νερό): Προσροφάται στην επιφάνεια των κόκκων των πετρωμάτων. Δηλαδή όταν αναμιχθεί ένα λειοτριβημένο πέτρωμα σε υδατικό διάλυμα κυανιούχου νατρίου οι κόκκοι του γίνονται γρήγορα φορείς προσροφημένων κυανιόντων, για να το καταλάβετε όλοι «τσαμπιά σταφύλια και οι ρόγες είναι τα κυάνια». Η ενέργεια προσρόφησης ΔΕΝ είναι σταθερή οπότε η εκρόφησή τους είναι θέμα χρόνου ΜΗ προσδιορίσιμου.

Μήπως ακούσατε τίποτε για την ιδιότητα αυτή στις μελέτες των εταιριών ή, ακόμη χειρότερα, από τους υπευθύνους του αδειοδοτικού μηχανισμού της χώρας;  Όπως θα αντιληφθείτε εύκολα οι ευθύνες τους για τις περιβαλλοντικές συνέπειες στην αδειοδότηση εφαρμογών του κυανίου είναι βαρύτατες και να μη κρύβονται πίσω από τις οδηγίες του Verheugen.

Από κεί και πέρα το θέμα είναι καθαρά κινητικό, δηλαδή θα προλάβει το προσροφημένο κυάνιο να διαλύσει τα μέταλλα από τους κόκκους (μεταλλουργία του χρυσού) και σε ποια έκταση και μέσα σε πόσο χρόνο;

Ας επανέλθουμε όμως στην πρώτη εφαρμογή  του κυανίου, στον εμπλουτισμό των μεταλλευμάτων, διεργασία η οποία εφαρμόζεται εδώ και περισσότερο από 10 χρόνια στο Στρατώνι (σήμερα Μαύρες Πέτρες κάτω από τη Στρατονίκη).

Γίνεται εξόρυξη του πετρώματος (γαληνίτης, σφαλερίτης, σιδηρο/αρσενοπυρίτης και στείρα), λειοτρίβησή του και εμπλουτισμός για να ξεχωρίσει ο γαληνίτης και ο σφαλερίτης τα οποία είναι τα συμπυκνώματα προς πώληση.

Στα μπάνια του εμπλουτισμού, για να ξεχωρίσουν τα προϊόντα που αναφέρθηκαν, γίνεται προσθήκη ξανθογονικών αλάτων (ξανθάτες) και κυανιούχου νατρίου. Και τα δύο είναι βαριά περιβαλλοντικά δηλητήρια.

Οι ξανθάτες προτιμητέα προσροφώνται στους κόκκους γαληνίτη και σφαλερίτη, τους καθιστούν υδρόφοβους και με εμφύσηση αέρα οι κόκκοι αυτοί κολλημένοι στην επιφάνεια των φυσαλίδων αέρα επιπλέουν στην επιφάνεια του μπάνιου και απομακρύνονται προς πώληση. Μαζί τους, θεωρητικά τουλάχιστον, και οι ξανθάτες.

Το κυανιούχο νάτριο είναι καταβυθιστικό αντιδραστήριο, δηλαδή προτιμητέα προσροφάται στους κόκκους του σιδηρο-αρσενοπυρίτη, τους καθιστά υδρόφιλους και κατά τη διάρκεια της διεργασίας (δηλαδή μέχρι να απομακρυνθούν ο γαληνίτης και ο σφαλερίτης από την επιφάνεια του μπάνιου) τους κρατά στο εσωτερικό του μπάνιου. Μαζί με τα όποια στείρα υπάρχουν αποτελούν το απόβλητο της διεργασίας.

Είτε ως αδρομερή είτε ως χονδρομερή στείρα καταλήγουν είτε στο «Καρακόλι» είτε στη λιθογόμωση των στοών (στο απώτερο παρελθόν τα έριχναν στη θάλασσα στον κόλπο του Στρατωνίου). Από τη στιγμή αυτή αρχίζει η περιβαλλοντική δράση του κυανίου.

Όπως αναφέρθηκε παραμένει προσροφημένο στις επιφάνειες των κόκκων. Μετά από κάποιο χρόνο (πλήρως απροσδιόριστο και ισχυρά εξαρτώμενο από το περιβάλλον όπου βρίσκονται οι κόκκοι) θα προκαλέσει εκχύλιση (δηλαδή έκλυση μετάλλων στα νερά) μετάλλων και ιδιαίτερα του αρσενικού αλλά και του καδμίου.

Τονίζεται εμφατικά ότι εκχύλιση αρσενικού από πετρώματα δεν συμβαίνει στο νερό της βροχής, εάν θέλετε συμβαίνει αλλά σε ελάχιστες ποσότητες περιβαλλοντικά αποδεκτές. Ιχνη κυανίου όμως στο νερό το διαλύουν ανεξέλεγκτα.

Η απόρριψη επομένως του αρσενοπυρίτη  στο «Καρακόλι» και στη λιθογόμωση ισοδυναμεί πρακτικά με ελεύθερη διάθεση του κυανίου στο περιβάλλον.

Υποκριτικά γίνεται προσθήκη τσιμέντου στο υλικό λιθογόμωσης για να «αδρανοποιήσει» το κυάνιο!!!!! Δηλαδή το τσιμέντο (10% κατά βάρος) θα κρατάει συνεκτικά τους κόκκους του αρσενοπυρίτη οπότε δεν θα γίνεται ανεξέλεγκτη έκλυση δηλητηρίων μέσα στις στοές!!!!!!!

Πρόκειται για τριτοκοσμική επιβολή του οικονομικού συμφέροντος στον αδειοδοτικό μηχανισμό (δόθηκαν βλέπετε εγκρίσεις γι’ αυτό το περιβαλλοντικό μασκαραλίκι). Τα υπόγεια νερά στο Στρατώνι είναι νερά όξινης απορροής (δηλαδή περιέχουν θειικό οξύ), έχουν pH ίσως και κάτω από την τιμή 3.

Μπορούν να μας πληροφορήσουν οι αδειοδοτήσαντες τη λιθογόμωση που στον κόσμο ολάκερο υπάρχουν αποθήκες θειικού οξέως με pH 3 και κάτω, εκτεθειμένες στο νερό της βροχής και κατασκευασμένες από τσιμέντο (και μάλιστα με περιεκτικότητα 30% κατά βάρος); Αυτό το υδατικό περιβάλλον δεν το καταστρέφει το τσιμέντο;

Tα τελευταία δέκα χρόνια λοιπόν με 250 εργάσιμες ημέρες το χρόνο έχει γίνει χρήση 250 τόνων κυανιούχου νατρίου (στα μπάνια προστίθενται 100 κιλά κυανιούχου νατρίου την ημέρα για επεξεργασία 1000 τόνων μεταλλεύματος, δηλαδή 25 τόνοι το χρόνο) οι οποίοι πρακτικά έχουν καταλήξει στη λιθογόμωση ή στο «Καρακόλι».

Με βάση τα ατομικά βάρη η ποσότητα αυτή πρακτικά ισοδυναμεί για υδατικά διαλύματα με 125 τόνους καθαρού υδροκυανίου εν δυνάμει διαθέσιμων να εκχυλίσουν αρσενικό και κάδμιο στους υπόγειους υδροφορείς. Πρόκειται για μία οικολογική βόμβα στη βόρεια Χαλκιδική και δεν ιδρώνει το αυτί κανενός.

Πριν 5 χρόνια σε Ομάδα Εργασίας του ΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας  αναδείξαμε την τοξικότητα της διεργασίας και ζητήσαμε η απόθεση του αρσενοσιδηροπυρίτη να γίνεται σε ανεξάρτητο ελεγχόμενο χώρο ενώ η λιθογόμωση να γίνεται με καθαρό αδρανές υλικό από ανεξάρτητη εξόρυξη. Αλλά βλέπετε τα οικονομικά συμφέροντα (η πρότασή μας είχε κάποιο κόστος αλλά θα γλύτωναν τουλάχιστον οι υπόγειοι υδροφορείς από 60 τόνους υδροκυανίου) άλλα βούλονται!!!

Οπότε το αρσενικό άρχισε να βγάζει μύτη πρόσφατα στα υπόγεια νερά της Χαλκιδικής. Σε γεώτρηση υδροληψίας στη Μεγάλη Παναγιά ξεπέρασε τα όρια και ο Δήμος αναγκάστηκε να τη σφραγίσει. Ακούω ότι και στην Καλλικράτεια και στα Ελαιοχώρια εμφανίσθηκε αρσενικό  στα υπόγεια νερά.

Τι έκαναν οι αρμόδιοι για να διαπιστώσουν εάν η παρουσία του συνδέεται με τα όσα προαναφέρθηκαν; Μπορούν εύκολα και φθηνά με χρήση κατάλληλων δεικτών να το διαπιστώσουν. Δεν το έκαναν μέχρι σήμερα αλλά ζήτησαν από τους Θεσσαλονικείς πρόσφατα 35 € ανά εξοχικό σπίτι ανά έτος για να βελτιώσουν το περιβάλλον στη Χαλκιδική !!!!! Μήπως θα καθάριζαν και τα υπόγεια νερά από το αρσενικό με τα χρήματα αυτά;

Εγώ δηλαδή προσωπικά τα πλήρωσα παρά την επιφύλαξή μου για το κυάνιο (υπέθεσα μήπως στη Νομαρχία Χαλκιδικής έχουν τη μέθοδο με  το μαγικό ραβδί για να μας απαλλάξουν από το αρσενικό των νερών!!!).

Για την αδειοδότηση της λιθογόμωσης με τη μορφή που γίνεται σήμερα δεν θα έπερεπε να παραιτηθεί κάποιος από τους αρμόδιους του αδειοδοτικού μηχανισμού;

Και αφού δεν μπορούν να ελέγξουν μία τόσο μικρή (για εξορυκτικά δεδομένα) διεργασία θα ελέγξουν τον επερχόμενο Βουκεφάλα της μεταλλουργίας του χρυσού με κυάνωση, κρυμμένοι πίσω από την οδηγία Verheugen;

Ας απαντήσουν στο καίριο ερώτημα  που πάει το κυάνιο που πέφτει στα μπάνια του εμπλουτισμού στο Στρατώνι; Ζητώ με απλά λόγια το ισοζύγιο εφαρμογής της ουσίας αυτής από τον αδειοδοτικό μηχανισμό (όχι από την εταιρία) για λογαριασμό της κοινωνίας ανθρώπων στη Χαλκιδική. Με την απλή μπουγάδα (δηλαδή με ξέπλυμα με καθαρό νερό) φεύγει το κυάνιο από τους κόκκους; Για αξιοπιστία βλέπετε μιλάμε.

Τι λένε όλοι αυτοί που έχουν εξοχικά σπίτια στη Χαλκιδική; Άσε δηλαδή τον κοσμάκη τοπικά που τα τρώει τα δηλητήρια.

Η θα έπρεπε εγώ να προβώ σε διεθνή δημοσίευση σε περιοδικά αυτής της κατάντιας για να ικανοποιήσω και τον κ. Σκαρπέλη;